होमस्कुलिंग

होमस्कुलिंग म्हणजे काय 

मी आणि माझा नवरा नेहमी होमस्कुलिंग बद्दल वाचत असतो आणि जस्तीत जास्त त्याबद्दल माहिती करुन घ्यायचा प्रयत्न करत असतो. त्यातुन जे काही समजलं उमजलं आहे ते इथे लिहायचा प्रयत्न करते.

याबद्द्ल जेव्हढं वाचलं आहे त्यातुन याचे दोन प्रकार आहेत असं वाटतं. एक म्हणजे शाळेतला अभ्यासक्रम घरात फॉलो करणे किंवा एक पॅटर्न ठरवुन त्या प्रमाणे घरी ठरविक वेळापत्रक आखुन अभ्यास. याचा फायदा म्हणजे मुलाला शाळेतलाच अभ्यास पण त्याच्या सोयीने आणि आवडीप्रमाणे करता येणे. म्हणजे मी मराठीच पुस्तक वाचतीय आणि ४५ मि झाले तरी मला तेच वाचायचं शाळेत मला ते करता येणार नाही कारण मला तिथलं टाइमटेबल फॉलो करायचं आहे. पण घरी मी दिवसभर तेच वाचत बसेन. मग उद्या मी गणित , भुगोल असा काही अभ्यास करेन. किंवा एक दोन दिवस काहिच करणार नाही. यात मुलाचा फायदा म्हणजे जे काही वाचन आणि अभ्यास होणार आहे तो केव्हा आणि कसा करायचा ते ठरवायचं स्वातंत्र्य मुलाला असल्यामुळे जेवढं काही वाचन - लेखन होतं ते मनापासुन होतं आणि विषयाची चांगली जाण येते. उगाच करायचं म्हणुन किंवा मारुन मुट्कुन काही घडत नाही.

दुसरा प्रकार म्हणजे अनस्कुलिंग. म्हणजे आपल्या गरजेनुसार आणि आवडीप्रमाणे शिकणे. जसं कि मी शाळेत जात नाही म्हणुन व्हिडिओ गेम्स खेळत बसले दिवसभर तर मला काहि दिवसांनी त्याचा कंटाळा येईल मग मला स्वतः व्हिडिओ गेम्स बनवावे वाटले तर मग त्यासाठी कोणतं पुस्तकं वाचायला लागेल काय कोर्स करता येईल आणि ते मी शिकणं म्हणजे थोडक्यात रिव्हर्स इंजीनिअरिंग किंवा बिगिन विथ द एंड इन माईंड. मग मला माझ्या ध्येया पर्यंत पोचण्यासाठी जे काहि शिकायला लागेल ते मी शिकणार. पण त्याव्यतिरिक्त दुसरं काही शिकणार नाही. किंवा इन जनरल आजुबाजुच्या व्यवहारिक जगातुन प्रत्यक्ष शिक्षण घेणार. मग यात संगणक प्रोग्रॅमिंग पासुन ते अ‍ॅस्ट्रॉनॉमी पर्यंत काहिही येऊ शकतं.

युट्युबवर बर्‍याच भारतातल्या पालकांचे होमस्कुलिंग बद्दलचे विचार आणि माहिती किंवा स्वानुभव सांगणारे व्हिडिओ आहेत. भारतातल्या होमस्कुल करणार्‍या पालकांची एक असोशिएशन पण आहे हि त्याची लिंक - स्वशिक्षण
हि त्या एमआयटीला गेलेल्या होमस्कुल्ड मुलीची लिंक

हे सगळं वाचुन आणि असंख्य युट्युब व्हिडिओ / टेड टॉक्स बघुन असं वाटतं कि खरचं का आपण आपल्या बाळांना शाळेत पाठवायला पाहिजे. शाळा म्हणजे फन आहे पण त्याबरोबर बाकिच्या कितीतरी स्ट्रेसफुल गोष्टिहि आहेत ज्या शाळेबरोबर येतात. एकदा का आपण त्या सिस्टिममधे घुसलो कि त्याबरहुकुम वागावेच लागते तिथे काही एक्सेप्शन नाही. त्यामानने आपण घरात बरचं फ्लेक्सिबल राहु शकतो. मुलांना सोशल करायला घराबाहेर खेळायला घेऊन जाणं, त्यांना ज्या अक्टिव्हिटीमधे इंटरेस्ट आहे त्याचं कोचिंग उपलब्ध करुन देणं यातुनही मुलं सोशलायज होऊ शकतात.

आता मी एवढं लिहिलय म्हणजे माझी पोरगी १००% होमस्कुल करणार का? तर माहित नाही. सध्या तरी ती (५ वर्ष) मॉन्टेसरी टाइपच्या डे केअरला जाते आणि तिथे आनंदी आहे. आम्ही दोघेही जॉब करतो. पुढे मागे दोघापैकी एकाने जॉब सोडला तर होमस्कुलिंग पर्यायाचा आम्ही नक्किच विचार करणार आहोत.

बाकि how children fail आणि how children learn हि John Holt यांची पुस्तकं वाचनिय आहेत. सर केन रॉबिन्सन यांचा हा टेड टॉकहि इंटरेस्टिंग आहे.